Kış dönemi yaklaşırken doğal gaz piyasalarındaki arz risklerini hafifletmeyi amaçlayan ABD yönetimi, Rus yakıtının Ukrayna transit hattıyla Avrupa pazarına aktarılmasını sağlayacak kapsamlı bir enerji ateşkesi modeli geliştirdi. Satış gelirlerinin emanet hesaplarda bloke edilmesini öngören teklif Moskova’dan kabul görürken, Avrupa ve Kiev cephesinde temkinle karşılanıyor.
Eylül ayı içerisinde Jared Kushner ile Steve Witkoff’un Moskova ve Kiev temaslarında aktardığı taslak, kıtaya yönelik yaptırım bariyerlerini aşmak amacıyla ticarette ABD merkezli bir aracı kurumun devreye sokulmasını hedefliyor. Rusya öneriyi olumlu değerlendirirken, Avrupa Birliği’nin 2027 yılı sonuna kadar Rus hidrokarbon bağımlılığını tamamen sıfırlama taahhüdü nedeniyle Avrupalı karar alıcılar stratejik tehdit algıladıkları bu modele direnç gösteriyor.
Girişime sert tepki veren Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski sürecin sınırlarını şu sözlerle çizdi:
ABD Rusya’ya, Trump da Putin’e yardım edemez
Plan kapsamında, Sibirya’daki Urengoy sahasından çıkan yakıtın Sovyet dönemi şebekesiyle iletilmesi planlanıyor. Bu operasyonel akış Kiev yönetimi için kritik transit geçiş geliri yaratırken, elde edilen meblağın savaş harcamalarına aktarılmaması adına tarafsız bir ülkedeki emanet hesabında tutulması tasarlanıyor. Washington, kıtadaki yer altı depolama tesislerinin son yılların en zayıf mevsimsel doluluk seviyelerine inmesi nedeniyle bu adımı enerji fiyatlarını aşağı çekecek bir mekanizma olarak pazarlıyor.
Buna karşın sahada tırmanan jeopolitik tansiyon diplomatik takvimi zorlaştırıyor. Ukrayna’nın son üç günde Rusya’daki üç büyük rafineriyi hedef alan hava saldırılarını yeniden başlatması, kasım ortasında Abu Dabi’de gerçekleştirilmesi planlanan üçlü barış müzakerelerinin zeminini sarsmış durumda.
